Η Δέσποινα, 34 ετών, ζει με ελκώδη κολίτιδα από το 2016 και έχει περάσει τρεις μεγάλες υποτροπές παρά τη σωστή δόση Salofalk. Στο ιστορικό της υπάρχει κάτι που σπάνια αξιολογείται: θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ήπια αύξηση της προλακτίνης υπό αγωγή, και σιδηροπενική αναιμία που δεν είχε ποτέ συνδεθεί με την πορεία του εντέρου της. Παράλληλα, η διατροφή της είχε ελάχιστες ίνες και πολλά σάκχαρα, ένα μοτίβο που τροφοδοτεί τη δυσβίωση εντέρου. Σε αυτό το case study περιγράφεται ποιο ιστορικό την έφερε σε εμάς, γιατί η συζήτηση για ελκώδης κολίτιδα διατροφή από μόνη της δεν εξηγεί όλη την εικόνα, ποιες εξετάσεις προτείναμε για το μικροβίωμα εντέρου και το αυτοάνοσο προφίλ της, και γιατί η προλακτίνη αξίζει τη δική της προσοχή σε αυτή την περίπτωση.
Ποια είναι η Δέσποινα και τι είχε ήδη δοκιμάσει πριν έρθει σε εμάς
Δέσποινα, 34 ετών
Η Δέσποινα είναι 34 ετών και ζει με συμπτώματα από το έντερο εδώ και σχεδόν μία δεκαετία. Μέχρι το 2016 δεν είχε κανένα γαστρεντερικό σύμπτωμα. Σταδιακά εμφανίστηκαν περιστασιακές διάρροιες, οι οποίες έγιναν καθημερινές, και σε κάποια φάση προστέθηκαν και αιμορραγίες. Μετά από αιματολογικό και ενδοσκοπικό έλεγχο πήρε τη διάγνωση της ελκώδους κολίτιδας.
Τρεις υποτροπές παρά τη θεραπεία
Η πρώτη αγωγή με Asacol enema και Saloflak για έναν μήνα έφερε πλήρη ύφεση. Τα επόμενα Χριστούγεννα τα συμπτώματα επέστρεψαν και ένας δεύτερος γαστρεντερολόγος έδωσε την ίδια αγωγή με την ίδια επιτυχία. Τον Απρίλιο του 2019, μετά από μια περίοδο έντονου στρες, ήρθε νέα έξαρση πιο έντονη, οπότε αυξήθηκε η αγωγή. Το ίδιο επαναλήφθηκε τον Μάρτιο του 2021. Σήμερα παίρνει 4 φακελάκια Salofalk, 1 enema και 1 υπόθετο, και παρόλα αυτά έχει 3 έως 5 κενώσεις την ημέρα, με τις πρωινές να είναι επιτακτικές και διαρροϊκές, συχνά με βλέννη και σπανιότερα με αίμα. Η αγωγή δουλεύει εν μέρει, γιατί απαντά μόνο στο ένα κομμάτι του προβλήματος.
Τι δεν είχε συνδεθεί ποτέ
Στο ιστορικό της υπάρχουν ήδη σιδηροπενική αναιμία, θυρεοειδίτιδα Hashimoto υπό αγωγή, ήπια προλακτιναιμία υπό Dostinex, πρόσφατος καυτηριασμός λόγω HPV, αφαίρεση ενδομητριακού πολύποδα, ινοκυστικό στήθος και ινομυώματα μήτρας, και ισχυρή χρήση αντιβίωσης σε μικρή ηλικία. Στο διατροφικό της ημερολόγιο ξεχωρίζουν 7 φορές την εβδομάδα χυμός, 7 φορές λευκό ψωμί, 7 φορές γλυκά, και μηδενικά γαλακτοκομικά και ψάρι. Κανένα από αυτά τα ευρήματα δεν είχε συνδεθεί ποτέ με την πορεία της κολίτιδας της.
Γιατί κοιτάξαμε πέρα από τη διάγνωση της ελκώδους κολίτιδας
Αυτό που μας προβλημάτισε πρώτο στο ιστορικό της Δέσποινας ήταν η χρονική σύμπτωση. Η πιο έντονη έξαρσή της ήρθε μετά από μια περίοδο έντονου στρες, και το εντερικό της προφίλ συνυπάρχει με τουλάχιστον δύο ακόμα αυτοάνοσα ή ορμονικά ευρήματα, τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto και την ήπια προλακτιναιμία. Όταν ένας ασθενής με ελκώδη κολίτιδα κουβαλάει και δεύτερο αυτοάνοσο εύρημα, σπάνια πρόκειται για σύμπτωση, οι δύο παθήσεις συχνά μοιράζονται τον ίδιο ανοσολογικό μηχανισμό.[3]
- 1
Πριν το 2016
Κανένα γαστρεντερικό σύμπτωμα.
- 2
2016
Πρώτες περιστασιακές διάρροιες, που σταδιακά έγιναν καθημερινές, με εμφάνιση αιμορραγιών. Διάγνωση ελκώδους κολίτιδας μετά από αιματολογικό και ενδοσκοπικό έλεγχο.
- 3
Πρώτη αγωγή
Asacol enema και Saloflak per os για έναν μήνα. Πλήρης ύφεση.
- 4
Επόμενα Χριστούγεννα
Επιστροφή συμπτωμάτων. Δεύτερος γαστρεντερολόγος έδωσε την ίδια αγωγή, ξανά με πλήρη ύφεση.
- 5
Απρίλιος 2019
Έξαρση με αυξημένη ένταση μετά από περίοδο έντονου στρες. Αύξηση της αγωγής και διατροφικές αλλαγές.
- 6
Μάρτιος 2021
Νέα έξαρση με το ίδιο μοτίβο. Έκτοτε 4 φακελάκια Salofalk, 1 enema και 1 υπόθετο σε καθημερινή βάση.
- 7
Σήμερα
3 έως 5 κενώσεις την ημέρα, επιτακτικές πρωινές, με βλέννη και σπάνια αίμα, παρά τη σταθερή αγωγή.
Τι δεν εξηγούσε η διατροφή από μόνη της
Η φτωχή διατροφή της, με πολύ σάκχαρο και ελάχιστες ίνες, εξηγεί ένα κομμάτι της εικόνας. Η υψηλή πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης και τα λιγοστά λαχανικά ευνοούν τη δυσβίωση και την παραγωγή υδρόθειου, μιας ουσίας που έχει συνδεθεί με τη βλάβη του βλεννογόνου στην ελκώδη κολίτιδα.[1] Αυτό όμως δεν εξηγεί γιατί η αγωγή σταμάτησε να αρκεί, ούτε γιατί συνυπάρχουν η θυρεοειδίτιδα και η προλακτιναιμία. Χρειαζόταν να κοιτάξω πέρα από το έντερο.
Τι ελέγξαμε
Προτάθηκαν ένα εκτενές μοριακό προφίλ κοπράνων για τη σύσταση του μικροβιώματος και τη φλεγμονή του βλεννογόνου με καλπροτεκτίνη, ένα πλήρες προφίλ αυτοάνοσων για το αν η θυρεοειδίτιδα είναι μεμονωμένο εύρημα ή μέρος ευρύτερης εικόνας, και ξεχωριστό έλεγχο της προλακτίνης σε σχέση με τη φλεγμονή.
Ελκώδης κολίτιδα με εξωεντερικές εκδηλώσεις στο ιστορικό της Δέσποινας
Η συνολική εικόνα.
Τι σχέση έχει η προλακτίνη με την ελκώδη κολίτιδα
Η προλακτίνη είναι γνωστή κυρίως ως ορμόνη γαλουχίας, αλλά λειτουργεί παράλληλα και ως ανοσορυθμιστική ουσία. Δεσμεύεται σε υποδοχείς πάνω σε λεμφοκύτταρα και ενισχύει τη δράση φλεγμονωδών κυττάρων του ανοσοποιητικού, με τρόπο αντίστοιχο κυτταροκίνης.[4] Το έντερο επηρεάζεται πολύ, καθώς το επιθήλιο του παχέος εντέρου διαθέτει δικούς του υποδοχείς προλακτίνης.[5]
Γιατί δεν είναι σύμπτωση με τη θυρεοειδίτιδα
Η ήπια προλακτιναιμία της Δέσποινας δεν στέκεται μόνη της. Σε ασθενείς με αυξημένη προλακτίνη, η αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, εμφανίζεται πιο συχνά απ' ό,τι στον γενικό πληθυσμό.[6] Στη Δέσποινα υπάρχουν ήδη και τα δύο, τη θυρεοειδίτιδα και την προλακτιναιμία, μαζί με μια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Το ερώτημα που ενδιαφέρει είναι πόσο βαθιά σχετίζονται.
Επιλεγμένες αυτοάνοσες συνοσηρότητες στη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου
Singh et al. 2025, Epidemiologia 6(3):52 (adjusted OR έναντι ασθενών χωρίς φλεγμονώδη νόσο εντέρου, National Inpatient Sample 2016 έως 2020)
Τα ποσοστά αυτά αφορούν γενικό πληθυσμό ασθενών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και δείχνουν γιατί το πλήρες αυτοάνοσο προφίλ έχει νόημα σε αυτή την περίπτωση, πέρα από τον απλό έλεγχο του θυρεοειδούς.
Το πλάνο ελέγχου
Τρεις άξονες ελέγχου, μία εικόνα
Κάθε δακτύλιος τροφοδοτεί τον επόμενο
💡 Πάτησε έναν δακτύλιο — στο desktop αρκεί το hover
Διατροφή και τρόπος ζωής
Σάκχαρα, ζωική πρωτεΐνη, ύπνος και στρες. Ο πρώτος άξονας παρέμβασης, ήδη ορατός στο ιστορικό της.
Το πλάνο χτίστηκε γύρω από τρεις άξονες που συνδέονται μεταξύ τους. Καμία εξέταση δεν στέκεται μόνη της, το αποτέλεσμα της μίας δίνει νόημα στην άλλη.
Ο θυρεοειδής και η προλακτίνη μου έχουν πρόβλημα εδώ και καιρό. Τι σχέση έχουν αυτά με τη διάρροια μου;
Η προλακτίνη λειτουργεί και ως ανοσορυθμιστική ουσία, πέρα από τον ρόλο της στη γαλουχία, και το επιθήλιο του εντέρου διαθέτει δικούς του υποδοχείς για αυτήν. Παράλληλα, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους με αυξημένη προλακτίνη. Στην περίπτωσή σου βλέπουμε τρία ευρήματα, την ελκώδη κολίτιδα, τη θυρεοειδίτιδα και την προλακτιναιμία, να μοιράζονται πιθανό κοινό ανοσολογικό υπόβαθρο. Γι' αυτό προτάθηκε πλήρες αυτοάνοσο προφίλ, ώστε να δω πόσο βαθιά συνδέονται στη δική σου περίπτωση.
Ποιες παρεμβάσεις προτάθηκαν και γιατί θα βοηθήσουν στο ιστορικό της
Κάθετη μείωση σακχάρων
Η δυσβιωτική χλωρίδα της ελκώδους κολίτιδας ευνοείται από τα σάκχαρα, και το διατροφικό ημερολόγιο της Δέσποινας δείχνει καθημερινό χυμό, λευκό ψωμί και γλυκά. Διακοπή των χυμών, αντικατάσταση των αναψυκτικών με νερό, και μείωση της σοκολάτας στο πολύ 2 φορές την εβδομάδα, ώστε να μειωθεί η τροφή που ευνοεί τα παθογόνα βακτήρια στην περιοχή των εξελκώσεων.
Λιγότερη ζωική πρωτεΐνη, μία μέρα την εβδομάδα χωρίς καθόλου
Το κοτόπουλο και το κόκκινο κρέας εμφανίζονται 4 φορές την εβδομάδα το καθένα στο ημερολόγιό της. Η υψηλή πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης αυξάνει την παραγωγή υδρόθειου στο παχύ έντερο, μιας ουσίας που εμπλέκεται στην αλλοίωση του βλεννογόνου και την αύξηση της εντερικής διαπερατότητας.[1] Μία ημέρα την εβδομάδα χωρίς καθόλου ζωική πρωτεΐνη ως πρώτο βήμα.
Διακοπή γευμάτων μετά τις 19:00
Η Δέσποινα τρώει αυγό, τοστ και delivery στις 22:00, ακριβώς τις ώρες που το έντερο χρειάζεται ξεκούραση για να ανανεώσει τον βλεννογόνο του. Σταδιακή μετάθεση του τελευταίου γεύματος πριν τις 19:00, τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα στην αρχή.
Φυσική βελτίωση της απορρόφησης σιδήρου
Η σιδηροπενική αναιμία της είναι ήδη γνωστή, όμως η χρόνια λήψη σιδήρου από το στόμα έχει χαμηλή απορρόφηση και η περίσσεια καταλήγει στο παχύ έντερο. Αερόβια άσκηση, διαχωρισμό γαλακτοκομικών και αμύλου από τα γεύματα με σίδηρο, και 1000 mg βιταμίνης C μετά το μεσημβρινό γεύμα, με πιθανή ενδοφλέβια χορήγηση σιδήρου ως επόμενο βήμα αν χρειαστεί.
Αποφυγή έκθεσης σε αλογόνα λόγω Hashimoto
Το χλώριο, το βρώμιο και το φθόριο ανήκουν στην ίδια χημική οικογένεια με το ιώδιο και μπορούν να το εκτοπίσουν από τον θυρεοειδή, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία στη θυρεοειδίτιδα Hashimoto της Δέσποινας. Αποφυγή χλωριωμένων πισίνων, ελάχιστη χρήση φθοριωμένης οδοντόκρεμας, και μείωση τυποποιημένων αρτοποιημάτων που περιέχουν βρωμικό κάλιο.
Ύπνος πριν αλλάξει η μέρα
Διάρκεια ύπνου και κίνδυνος ελκώδους κολίτιδας
Ananthakrishnan et al. 2014, Clinical Gastroenterology and Hepatology 12(11), σε σχέση με 7 έως 8 ώρες ύπνου
Η ρύθμιση της TSH ακολουθεί τον κιρκάδιο ρυθμό του ύπνου, και η ελκώδης κολίτιδα έχει τεκμηριωμένη σχέση με τη διάρκειά του. Σε γυναίκες, ο κίνδυνος ελκώδους κολίτιδας είναι αυξημένος τόσο κάτω από 6 ώρες όσο και πάνω από 9 ώρες ύπνου, σε σχέση με 7 έως 8 ώρες.[2] Σταθερό ωράριο ύπνου, με κατάκλιση πριν τα μεσάνυχτα και αφύπνιση ανάμεσα στις 07:00 και τις 08:00, κάτι που εξυπηρετεί παράλληλα και τη λειτουργία του θυρεοειδούς της.
Γιατί αυτό το πλάνο έχει νόημα για τη Δέσποινα
Η ελκώδης κολίτιδα, η θυρεοειδίτιδα και η προλακτιναιμία μοιράζονται μηχανισμούς που η βιβλιογραφία έχει ήδη τεκμηριώσει, και σε αυτή την ασθενή τους συνδέθηκαν για πρώτη φορά.[3]
Τι σημαίνουν αυτά στην πράξη
Στα περιστατικά που έχουμε παρακολουθήσει με παρόμοιο προφίλ, όταν η ελκώδης κολίτιδα συνοδεύεται από δεύτερο αυτοάνοσο εύρημα, η βελτίωση συνήθως έρχεται πιο αργά απ' ό,τι σε απλά περιστατικά, γιατί χρειάζεται να ρυθμιστούν παράλληλα δύο συστήματα. Το πλάνο της Δέσποινας σχεδιάστηκε μαζί με τη θεραπευτική ομάδα της, με βάση την πλήρη εικόνα της, από το έντερο έως το ανοσολογικό και ορμονικό της προφίλ. Περιλαμβάνει μείωση προλακτίνης, βελτισοτποίηση εντερικής χλωρίδας αλλά και σαφή διατροφική αλλαγή.[6]
Το δικό σου ιστορικό μπορεί να κρύβει ένα δεύτερο εύρημα
Συχνές ερωτήσεις
Ναι, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου εμφανίζεται συχνότερα μαζί με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, ανάμεσά τους και η αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Η συχνότητα αυτής της συνύπαρξης δικαιολογεί έναν πιο ευρύ έλεγχο σε ασθενείς με οικογενειακό ή προσωπικό ιστορικό αυτοανοσίας.
Συνήθως σημαίνει ότι υπάρχει ένας παράγοντας που η τρέχουσα αγωγή δεν καλύπτει, όπως δυσβίωση του μικροβιώματος, ελλιπής πρόσληψη ινών, ή ένα δεύτερο εύρημα που δεν έχει ελεγχθεί ακόμα. Η τιμή της αγωγής διαβάζεται πάντα μαζί με το πλήρες ιστορικό του ασθενή.
Η προλακτίνη έχει τεκμηριωμένη ανοσορυθμιστική δράση και το επιθήλιο του εντέρου διαθέτει δικούς του υποδοχείς για αυτήν. Σε ασθενείς με ήδη αυξημένη προλακτίνη και αυτοάνοσο ιστορικό, ο έλεγχός της αξίζει τη θέση της μέσα στο ευρύτερο ανοσολογικό προφίλ.
Βιβλιογραφία
- Teigen LM, Geng Z, Sadowsky MJ, Vaughn BP, Hamilton MJ, Khoruts A (2019). Dietary Factors in Sulfur Metabolism and Pathogenesis of Ulcerative Colitis. Nutrients, 11(4), 931.
- Ananthakrishnan AN, Khalili H, Konijeti GG, et al. (2014). Sleep Duration Affects Risk for Ulcerative Colitis: A Prospective Cohort Study. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 12(11), 1879-1886.
- Singh B, Kalra S, Khanna T, Kohli I, Kumar V, Sohal A, Sejpal D (2025). The Prevalence of Various Autoimmune Comorbidities in Patients with Inflammatory Bowel Disease. Epidemiologia, 6(3), 52.
- Borba VV, Zandman-Goddard G, Shoenfeld Y (2019). Prolactin and autoimmunity: The hormone as an inflammatory cytokine. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 33(6), 101324.
- García-Caballero T, Morel G, Gallego R, Fraga M, Pintos E, Gago D, Vonderhaar BK, Beiras A (1996). Cellular distribution of prolactin receptors in human digestive tissues. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 81(5), 1861-1866.
- Elenkova A, Petrossians P, Zacharieva S, Beckers A (2016). High prevalence of autoimmune thyroid diseases in patients with prolactinomas: A cross-sectional retrospective study in a single tertiary referral centre. Annales d'Endocrinologie, 77(1), 37-42.