Αίσθημα παλμών από το έντερο: πότε σχετίζεται με IBS

IBS και αίσθημα παλμών: μπορεί να επηρεάσει την καρδιά;

Ναι, το IBS μπορεί να επηρεάσει το πώς αντιλαμβάνεσαι τον καρδιακό ρυθμό και να δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν ταχυκαρδία ή έκτακτους παλμούς. Αυτό συνήθως γίνεται έμμεσα και δεν σημαίνει ότι το έντερο χαλάει την καρδιά. Οι πέντε συχνότερες γέφυρες είναι το στρες, το άγχος, η απώλεια υγρών, η πίεση από το φούσκωμα και η σύγχυση της παλινδρόμησης με καρδιακό σύμπτωμα.

Η βασική διάκριση είναι ανάμεσα σε αίσθημα και καταγεγραμμένο ρυθμό. Το αίσθημα παλμών περιγράφει την επίγνωση του χτύπου της καρδιάς. Μπορεί να συμβαίνει με φυσιολογικό φλεβοκομβικό ρυθμό, με ταχυκαρδία ή με πραγματική αρρυθμία. Μόνο ηλεκτροκαρδιογράφημα ή καταγραφή κατά το επεισόδιο μπορεί να ξεχωρίσει με βεβαιότητα αυτά τα ενδεχόμενα.

Πώς συνδέει το πνευμονογαστρικό το έντερο με το αίσθημα παλμών;

Το πνευμονογαστρικό νεύρο είναι κοινός ρυθμιστικός δρόμος για σπλάχνα και καρδιά, όχι ένας απευθείας αγωγός από το έντερο στον φλεβόκομβο. Οι περισσότερες ίνες του μεταφέρουν πληροφορία από τα όργανα προς το εγκεφαλικό στέλεχος. Από εκεί, ξεχωριστά αυτόνομα κυκλώματα προσαρμόζουν κινητικότητα, εκκρίσεις, φλεγμονώδη απόκριση και καρδιακό ρυθμό.

ΜΕΛΕΤΗ Σε 41 άτομα με IBS και 42 υγιείς μάρτυρες, η μέση καρδιακή συχνότητα ήταν 69 έναντι 61 παλμών ανά λεπτό, η συνολική διακύμανση των διαστημάτων RR ήταν 1.983,12 έναντι 4.184,55 ms² και ο δείκτης α ήταν 18,1 έναντι 29 ms/mmHg. Τα ευρήματα δείχνουν διαφορετική αυτόνομη ρύθμιση, όχι καρδιακή βλάβη. Salvioli et al., 2015, Autonomic nervous system dysregulation in irritable bowel syndrome, Neurogastroenterology and Motility.

Ανασκοπήσεις του άξονα μικροβιώματος, εντέρου και εγκεφάλου περιγράφουν το πνευμονογαστρικό ως μικτό νεύρο με περίπου 80% προσαγωγές και 20% απαγωγές ίνες. Αυτό βοηθά να καταλάβουμε γιατί η εντερική δυσφορία μπορεί να αλλάξει το αυτόνομο πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί η καρδιά, χωρίς να αποδεικνύει ότι κάθε αίσθημα παλμών είναι πνευμονογαστρικό. Bonaz et al., 2018.

Πώς προκαλεί το IBS παλμούς της καρδιάς;

Το IBS μπορεί να συνδεθεί με αίσθημα παλμών μέσω πολλών μικρών επιβαρύνσεων που συχνά εμφανίζονται μαζί. Καμία από αυτές δεν αρκεί για αυτοδιάγνωση και η ίδια αίσθηση μπορεί να έχει καρδιολογική, ενδοκρινολογική, αιματολογική ή φαρμακευτική αιτία.

Αιχμές στρες και άγχους

Ο πόνος, η επείγουσα ανάγκη για τουαλέτα και ο φόβος ενός επεισοδίου σε δημόσιο χώρο ενεργοποιούν τον άξονα στρες. Κατεχολαμίνες και κορτιζόλη αυξάνουν την ετοιμότητα του οργανισμού. Η καρδιά μπορεί να επιταχύνει και ο παλμός να γίνει πιο δυνατός. Η μετα-ανάλυση των Hu και συνεργατών δεν μέτρησε παλμούς, αλλά δείχνει πόσο συχνό είναι το υπόβαθρο άγχους στους διαφορετικούς υποτύπους IBS.

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ Η συνολική εκτίμηση ήταν 36% για κατάθλιψη και 44% για άγχος, ενώ οι οκτώ τιμές του chart προέρχονται από τις αναλύσεις ανά υπότυπο. Αυτά τα ποσοστά δεν σημαίνουν ότι το άγχος είναι η αιτία του IBS σε κάθε ασθενή. Hu et al., 2021, The level and prevalence of depression and anxiety among patients with different subtypes of irritable bowel syndrome, BMC Gastroenterology.

Φούσκωμα και παγιδευμένα αέρια

Η διάταση κάτω από το διάφραγμα μπορεί να προκαλεί πίεση, ρέψιμο και ενόχληση πίσω από το στέρνο. Επίσης αυξάνει την προσοχή στην περιοχή του θώρακα. Αυτό εξηγεί γιατί ο παλμός γίνεται πιο αισθητός μετά το φαγητό, αλλά δεν επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι η πίεση προκάλεσε αρρυθμία.

Αφυδάτωση από διάρροια

Με την απώλεια νερού μειώνεται ο κυκλοφορούντας όγκος και αυξάνεται αντιρροπιστικά η καρδιακή συχνότητα. Δίψα, ξηροστομία, σκούρα ούρα και ζάλη στην όρθια θέση ενισχύουν την υποψία. Μετά από αλκοόλ, ο συνδυασμός αφυδάτωσης και εντερικών συμπτωμάτων μπορεί να είναι εντονότερος, όπως αναλύεται και στο άρθρο για το εντερικό μικροβίωμα και το hangover.

Διαταραχή ηλεκτρολυτών

Έντονη ή παρατεταμένη διάρροια μπορεί να αλλάξει κάλιο, μαγνήσιο και νάτριο. Οι ηλεκτρολύτες συμμετέχουν στη δημιουργία και αγωγή του ηλεκτρικού σήματος της καρδιάς. Η πραγματική διαταραχή δεν διαγιγνώσκεται από τα συμπτώματα. Χρειάζεται εξέταση αίματος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εμετοί, διουρητικά ή νεφρικό νόσημα.

Υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης

Καφές, ενεργειακά ποτά και ορισμένα συμπληρώματα μπορούν να αυξήσουν εγρήγορση, γαστρεντερική κινητικότητα και την αίσθηση του παλμού. Η ευαισθησία διαφέρει πολύ. Αν τα επεισόδια ακολουθούν σταθερά μεγάλη δόση, η χρονική καταγραφή είναι πιο χρήσιμη από μια γενική απαγόρευση.

Κακή ποιότητα ύπνου

Ο κακός ύπνος ενισχύει τη συμπαθητική δραστηριότητα, μειώνει το κατώφλι πόνου και κάνει τα συμπτώματα IBS δυσκολότερα την επόμενη ημέρα. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας κύκλος στον οποίο κοιλιακή ενόχληση, ανησυχία και επίγνωση του παλμού τροφοδοτούν το ένα το άλλο.

Κρίσεις πανικού στις εξάρσεις

Η κρίση πανικού μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια ταχυκαρδία, τρόμο, δύσπνοια και φόβο ότι συμβαίνει κάτι καρδιολογικό. Η διάγνωση πανικού δεν πρέπει να γίνεται εξ αποστάσεως ούτε πριν αποκλειστούν οι κατάλληλες οργανικές αιτίες, ειδικά στο πρώτο επεισόδιο.

Υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος

Στο IBS, ο άξονας εντέρου και εγκεφάλου μπορεί να παραμένει σε κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα μετακινείται ευκολότερα προς συμπαθητική ενεργοποίηση και η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού μπορεί να διαφέρει. Αυτό είναι λειτουργική ρύθμιση και όχι συνώνυμο δομικής καρδιοπάθειας.

Συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης

Ο οισοφάγος και η καρδιά βρίσκονται κοντά και μοιράζονται τμήματα της αισθητικής νεύρωσης. Καύσος ή σπασμός μπορεί να ερμηνευτεί ως καρδιακή ενόχληση. Το αντίστροφο είναι ο κίνδυνος που δεν θέλουμε να χάσουμε, επειδή ένα καρδιακό σύμπτωμα μπορεί να αποδοθεί λανθασμένα σε παλινδρόμηση.

Τι δείχνουν οι μελέτες για το μικροβίωμα στο IBS;

Οι μελέτες δείχνουν ότι ομάδες ανθρώπων με IBS έχουν συχνά διαφορετική μικροβιακή σύνθεση από υγιείς μάρτυρες, αλλά δεν υπάρχει ένα ενιαίο μικροβιακό αποτύπωμα που να διαγιγνώσκει το σύνδρομο. Η γεωγραφία, η διατροφή, τα φάρμακα, ο υπότυπος και η μέθοδος αλληλούχισης επηρεάζουν έντονα το αποτέλεσμα.

ΜΕΛΕΤΗ Πολυκεντρική ανάλυση ξεκίνησε από 1.522 δείγματα και, μετά από propensity score matching, συνέκρινε 354 άτομα με IBS με 354 μάρτυρες. Εντοπίστηκαν 1.160 γένη και 3.463 είδη. Chen et al., 2023, Alternation of the gut microbiota in irritable bowel syndrome, Journal of Translational Medicine.

Η κατεύθυνση δεν ήταν ίδια για όλα τα βακτήρια. Στη μελέτη των Chen και συνεργατών, έξι γένη ήταν εμπλουτισμένα και 71 μειωμένα. Σε επίπεδο είδους, εννέα ήταν εμπλουτισμένα και 210 μειωμένα. Το μεγάλο πλήθος διαφορών δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε ποια είναι αιτία, ποια συνέπεια και ποια αποτέλεσμα διατροφής ή φαρμάκων.

ΜΕΛΕΤΗ Μια βαθιά μοριακή ανάλυση κοπράνων έδειξε διαφορετική σύνθεση μικροβιώματος στο IBS, με μεταβολές σε ομάδες όπως τα Bifidobacteria και μέλη των Clostridiales. Η μελέτη βοήθησε να θεμελιωθεί η ιδέα της δυσβίωσης, αλλά δεν δημιούργησε διαγνωστικό τεστ. Rajilić-Stojanović et al., 2011, Global and deep molecular analysis of microbiota signatures in fecal samples from patients with irritable bowel syndrome, Gastroenterology.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Από 2.631 εγγραφές, η ανασκόπηση συμπεριέλαβε 24 μελέτες από 22 άρθρα. Βρήκε συχνότερη αύξηση Enterobacteriaceae, Lactobacillaceae και Bacteroides και μείωση Faecalibacterium και Bifidobacterium, με σημαντική ετερογένεια και αβέβαιη κατεύθυνση αιτιότητας. Pittayanon et al., 2019, Gut Microbiota in Patients With Irritable Bowel Syndrome, Gastroenterology.

Αυτός είναι και ο λόγος που ένα εμπορικό stool microbiome report δεν μπορεί μόνο του να εξηγήσει το αίσθημα παλμών. Το ιστορικό αντιβιοτικών έχει αξία και μπορείς να δεις περισσότερα στο άρθρο για τα αντιβιοτικά και το μικροβίωμα του εντέρου, αλλά η κλινική ερμηνεία παραμένει απαραίτητη.

Συνδέεται το εντερικό μικροβίωμα με τον καρδιακό ρυθμό;

Υπάρχουν ανθρώπινες μελέτες που συνδέουν τη μικροβιακή σύνθεση με κολπική μαρμαρυγή, αλλά αυτό είναι διαφορετικό ερώτημα από το αν το IBS προκαλεί αίσθημα παλμών. Τα δεδομένα είναι κυρίως παρατηρησιακά. Δείχνουν βιολογικά ενδιαφέρουσες συσχετίσεις, όχι μια κλινικά αποδεδειγμένη αλυσίδα IBS, δυσβίωση και αρρυθμία.

ΜΕΛΕΤΗ Στο FINRISK 2002 αναλύθηκαν 6.763 άτομα, από τα οποία 116 είχαν κολπική μαρμαρυγή στην έναρξη και 539 εμφάνισαν κολπική μαρμαρυγή σε διάμεση παρακολούθηση περίπου 15 ετών. Εννέα γένη συσχετίστηκαν σημαντικά με επιπολάζουσα και οκτώ με νέα κολπική μαρμαρυγή μετά από διόρθωση FDR. Palmu et al., 2023, Gut microbiome and atrial fibrillation, EBioMedicine.

Το γράφημα είναι πιο σύνθετο από ένα γράφημα τύπου "καλά και κακά βακτήρια". Το Bifidobacterium, για παράδειγμα, είχε αρνητική συσχέτιση με την κολπική μαρμαρυγή που υπήρχε ήδη, αλλά θετική με τη μελλοντική εμφάνιση στην ίδια δημοσίευση. Οι ερευνητές τόνισαν ότι συνολικά η άλφα και η βήτα ποικιλότητα δεν διέκριναν ουσιαστικά ποιος είχε ή θα εμφάνιζε αρρυθμία.

ΜΕΛΕΤΗ Σε 50 άτομα με κολπική μαρμαρυγή και 50 αντιστοιχισμένους μάρτυρες, οι ερευνητές βρήκαν αύξηση Ruminococcus, Streptococcus και Enterococcus και μείωση Faecalibacterium, Alistipes, Oscillibacter και Bilophila, μαζί με μεταβολές σε κόπρανα και ορό. Zuo et al., 2019, Disordered gut microbiota and alterations in metabolic patterns are associated with atrial fibrillation, GigaScience.

ΜΕΛΕΤΗ Σε δεύτερη μελέτη, ο εντερότυπος Bacteroides καταγράφηκε στο 50% των μαρτύρων, στο 76,67% της παροξυσμικής και στο 90% της εμμένουσας κολπικής μαρμαρυγής. Ο εντερότυπος Prevotella μειώθηκε αντίστοιχα από 50% σε 23,33% και 10%. Zuo et al., 2020, Different Types of Atrial Fibrillation Share Patterns of Gut Microbiota Dysbiosis, mSphere.

Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος για το αίσθημα παλμών;

Κάθε νέο, ανεξήγητο, επίμονο ή επαναλαμβανόμενο αίσθημα παλμών αξίζει ιατρική αξιολόγηση, ακόμη κι αν εμφανίζεται μαζί με IBS. Ο έλεγχος γίνεται επειδή το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να προέρχεται από αθώα φλεβοκομβική ταχυκαρδία, έκτακτες συστολές, αναιμία, θυρεοειδή, φάρμακα ή πραγματική αρρυθμία.

Η θέση της European Heart Rhythm Association προτείνει να ξεκινά η διερεύνηση από λεπτομερές ιστορικό, κλινική εξέταση και ηλεκτροκαρδιογράφημα. Αν τα επεισόδια είναι διαλείποντα, μπορεί να χρειαστεί Holter ή άλλος περιπατητικός καταγραφέας. Εξετάσεις αίματος για γενική αίματος, ηλεκτρολύτες και θυρεοειδή επιλέγονται ανάλογα με το ιστορικό. Raviele et al., 2011.

ΘΕΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ Οι παλμοί ορίζονται ως επίγνωση του καρδιακού χτύπου και μπορεί να οφείλονται σε ευρύ φάσμα φυσιολογικών και παθολογικών καταστάσεων. Η επιλογή της κατάλληλης καταγραφής εξαρτάται από τη συχνότητα και τον χαρακτήρα των επεισοδίων. Raviele et al., 2011, Management of patients with palpitations, Europace.

Τι μπορείς να κάνεις μέχρι το ραντεβού;

Το πιο χρήσιμο βήμα είναι να καταγράψεις το μοτίβο χωρίς να προσπαθήσεις να βγάλεις διάγνωση. Σημείωσε ώρα, διάρκεια, τι έτρωγες ή έπινες, κένωση, διάρροια, φούσκωμα, καφεΐνη, φάρμακα, ύπνο και αν ο παλμός ήταν γρήγορος, ακανόνιστος ή απλώς δυνατός.

• Μέτρησε τον σφυγμό μόνο για όσο χρειάζεται και σημείωσε τον αριθμό, χωρίς συνεχή επανέλεγχο που αυξάνει το άγχος.
• Αναπλήρωσε υγρά μετά από διάρροια. Αν η απώλεια είναι σημαντική ή παρατεταμένη, ζήτησε ιατρική καθοδήγηση για ηλεκτρολύτες.
• Κατέγραψε καφέ, ενεργειακά ποτά, νικοτίνη, αποσυμφορητικά και συμπληρώματα που συμπίπτουν χρονικά με τα επεισόδια.
• Μην ξεκινήσεις περιοριστική δίαιτα, προβιοτικό ή συμπλήρωμα μαγνησίου ως θεραπεία της καρδιάς χωρίς αξιολόγηση.
• Πάρε μαζί στο ραντεβού προηγούμενα ηλεκτροκαρδιογραφήματα, εξετάσεις αίματος και τη λίστα φαρμάκων σου.

Για το IBS, οι κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν στοχευμένη και όχι ατελείωτη διερεύνηση, με θεραπεία προσαρμοσμένη στον υπότυπο και στα συμπτώματα. Lacy et al., 2021. Η μεσογειακή διατροφή και το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο έχουν ενδιαφέρον για το μικροβίωμα, όπως εξηγείται στο άρθρο για το ελαιόλαδο, το έντερο και το μικροβίωμα, αλλά δεν αντικαθιστούν την καρδιολογική διερεύνηση.

Το καθησυχαστικό συμπέρασμα είναι συγκεκριμένο: το IBS δεν σημαίνει ότι η καρδιά φθείρεται. Το αίσθημα παλμών από το έντερο μπορεί να είναι προϊόν μιας αναστρέψιμης αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε συμπτώματα, στρες, υγρά και αυτόνομη ρύθμιση. Η ασφάλεια όμως έρχεται από την καταγραφή του ρυθμού και τον κατάλληλο ιατρικό έλεγχο, όχι από την υπόθεση ότι όλα είναι γαστρεντερικά.